İş Hayatı Yol Haritaları

  • Yol haritası belirlemek

    Okuldan mezun olduktan sonra ya da kariyerinizi planlamaya başladığınızda kendinize bir yol çizebilmek için olası ana yolları ve yönleri bilmenizde önemli fayda bulunmaktadır. Kariyer planlama yapabilmek için öncelikle iş hayatına dair farklı yol haritalarını incelemeli, çizebileceğiniz tüm yollar ve yönler ile ilgili fikir edinmeli ve kendinize aşağıda bulabileceğiniz gibi bazı koçluk sorularını sorabilmelisiniz. 
    İş hayatında genel olarak izlenebilecek 4 ana yol gözükmektedir.


    •Özel Sektör Kariyeri – yerel ya da uluslararası şirketlerde, KOBİ’ler(Küçük-Orta Boylu İşletmeler), OBİ’ler(Orta-Büyük Boy İşletmeler) ya da Büyük Ölçekli İşletmelerde.


    •Kamu Kariyeri – Devlet kuruluşlarında


    •Siyasi Kariyer – Politik alanda, siyasi partilerde


    •Sivil Toplum Kariyeri – Kar Amacı gütmeyen yapılarda, sivil toplum örgütlerinde, ticaret odalarında, kalkınma ajanslarında vb.


    Her alanın kendine göre farklı artıları ve eksileri bulunmaktadır. Önemli olan kendi vizyonunuz, hedefleriniz, mizacınız, gerçekten ne yapmak istediğiniz ve güçlü yanlarınıza göre seçim yapabilmenizdir.


    Hayatınızda ne yapmak istediğinize karar verebilmek için bu yollar ile ilgili elbette daha detaylı araştırmalar yapmanız gerekmektedir. Her bir yolun getirdiği farklı yaşam tarzları, farklı yaşam stilleri vardır. Sizlere yolunuzu netleştirmekte yardımcı olabilecek bazı sorularda şunlardır:


    •En güçlü olduğunuz kişilik özellikleriniz neler? Neleri doğal olarak çok iyi yapabiliyorsunuz?


    •Kendinize kimleri rol model alıyorsunuz? Gerçekten ilham aldığınız ve yolunu takip etmek istediğiniz kimler var?


    •Nasıl kişilerle birlikte çalışmak isterdiniz? Nasıl bir ortamda çalışmak isterdiniz?


    •Hiç para kazanmak zorunda olmasaydınız, hangi işi çok severek yapardınız?


    •Nasıl bir hayat standardı yakalamak, neleri yapmak, görmek, sahip olmak istiyorsunuz?


    •Nasıl bir ortamda gerçekten mutlu, huzurlu ve etkin çalışırdınız?


    •Hayatınızda sizin için öncelikle olan güdüler-değerler neler? Para? Unvan? Terfi hızı? İstiktar?Verimlilik? Gelişim? Huzur? değişim? hizmet?


    •Hayat seçimlerinizi dışsal motivasyonlardan yola çıkarak mı (ailemi mutlu etmek, başkaları ne der?) yoksa içsel motivasyon mu (kendi güçlü yanlarım ve hizmet etmek istediğim amacım) beni yönlendiriyor?


    •  Akademik Kariyer - Üniversitelerde araştırma ve eğitim faaliyetlerine devam etmek

  • Kurumsal Yapılarda İzlenebilecek Kariyer Basamakları


    Kurumsal yapılar ister kamu, ister özel sektör, ister sivil toplumda olsun, hepsinde minimumda olsa bir hiyerarşi (katmanlı yapı) mevcuttur. Hiyerarşisi fazla yüksek olmayan yapılara yatay organizasyonlar denir. En yatay (en az sayılı basamak da bile) yine de 2-3 kademe bulunmaktadır.  Yapının büyüklüğüne göre elbette kademelerin sayısı artmaktadır. En basit haliyle tüm kurumsal yapıları yandaki gibi 3 ana basamağa ayırabiliriz. 


    Kariyer yolculukları, hangi sektörde olursa olsan giriş seviyesi diyebileceğimiz daha bireysel görevler ile başlar. Öğrenme sürecinin ardından başarılı performans gösterenler sıyrılmaya başlar ve çoğunluktan ayrılırlar.


    Başarılı elemanların bazıları, teknik becerilerinin yanı sıra iyi iletişim becerileri geliştirenler, iyi insani ilişkiler kurabilenler bir basamak atlayarak bir grup insanın sorumluluğunu alırlar. Yöneticilik kariyeri başladıktan sonra yepyeni bir parametre girer devreye – insan psikolojisi ve insan yönetimi. Ayrıca artık bir üst seviyede iş geliştirme beklenmeye başlar. Sürekli gelişiminizi devam ettirebilmek için kendi güçlü olduğunuz yanları seçmenin, ilham aldığınız bir yapı ya da organizasyonun içerisinde yer almanın önemi sizi devam ettirecek iç sermayeyi (motivasyonu) koruyabilmek içindir.


    Başarılı orta kademe yöneticilerin bazıları, daha da üst düzey vizyon geliştirmeye başlarlar. Ne yöne doğru gidilmesi gerektiği ile ilgili strateji üretebilmek ve bu stratejileri sonuca dönüştürebilmeyi başlarlar. Yolculuğun başında da belki stratejik insanlar vardır ancak fikirlerini somuta dönüştürecek kilit bazı beceriler henüz gelişmemiş olabilir. Dolayısıyla doğru tecrübe miktarından sonra yöneticiler artık vizyonlarını daha kolay somut sonuçlara yani potansiyellerini daha kolay performansa dönüştürebilmektedir.

  • Girişimcilik Yol Haritası

    Günümüzde Türkiye’de hızla artan bir alanda girişimcilik kariyer yolculuğudur. Girişimcileri teşvik eden birçok farklı teşvik, program ve fon oluşturulmuştur. Aslında bir kariyer yolculuğu olarak girişimcilik literatürde artık üç alt kırılıma ayrılmaktadır:


    • Ticari Girişimci – Kar amacı güden bir yapı kurmak, bir iş modeli geliştirmek


    • Sosyal Girişimci – Kar amacı gütmeyen, sürdürülebilir bir yapı, sosyal bir iş modeli geliştirmek


    • İç Girişimci, Girişimci Yönetici – Kurumsal bir yapı içerisinde çalışarak yeni yapılar kuran, geliştiren,var olan yapının içerisinden girişimler üreten, iş geliştirme bilincine sahip olmak


    Bir ticari girişimcinin yolculuğu ise aşağıdaki grafiği genel olarak takip etmektedir:



    Girişimcilerin kariyerlerin başlangıcında minimum da olsa 1-5 yıl arasında bir kurumsal tecrübe edinmelerinin, girişimcilik kariyerlerine büyük katkıda bulunduğu bilinmektedir. Girişimci olmak isteyenlerin dahi iyi bir kurumsal tecrübesinin edinmesinin önemli katkıları olmaktadır.


    Bir KOBİ olarak yolculuğuna başlayan girişimci öncelikle iş geliştirme, işletme sermayesini geliştirme ve nakit akışı ile ilgili temel problemler ile tanışır. Bunları başarı ile yöneterek büyüyebilen KOBİlerin geldiği önemli bir sınav olan kurumsallaşma, doğru kişileri firmaya katma gibi büyüme süreçlerini tamamlayarak Büyük İşletme olmaya doğru gitmektedir. Büyük İşletme sahipleri belirli bir birikim sonrasında artık yatırımcı olma sürecine geçerler ve artık sermayeleri ile sistemlere destek olmaya başlarlar.


  • Performans Yönetim Sistemleri Hakkında

    Kurumsal Yapılar tüm bu süreçleri ölçebilmek için performans sistemleri üretmektedir.

    Performans notunuz hedeflerinize ne kadar ulaştığınız, nasıl ulaştığınız, ulaşmak için neler yaptığınız, neleri ürettiğinizi, hangi zorlukların üzerinden geldiğinizi beyan etmeniz üzerinden yapılır. Performans kriterlerinin arasında somut ölçüler ile birlikte bazı kişisel değerlendirmeler de yer alabilir.

    Performans değerlendirmeleri genelde yıllık performans formları üzerinden yapılır. Bu formlarda geçmiş yılın hedefleri, sizin bu hedefleri ne kadar başardığınız, en büyük başarılarınız, çıkartılan dersler, güçlü ve zayıf yanlarınız değerlendirilir. Buradan da bir sonraki yıl için bazı çıkarımlar yapılır ve bir sonraki yılın formuna yazılır.


    Performans sistemleri yıllık performans formları üzerinde performansınızı değerlendirerek bir ölçü birimleri getirirler. Yıl boyunca hedeflerinize ulaşma oranlarınıza ve şirketinize katkı sağlamanıza göre değerlendirme notunuz belirlenir. Bu performans notları bazen 1’den 5’e bazen 5’ten 1’e doğru gider. Harf notları da kullanılmaktadır.




    Bir şirketteki performans notları belirli dağılımlara göre (mesela normal dağılıma göre) sınırlandırılmaktadır. Bir şirketin çalışanlarının genelde maksimum %10’unun en yüksek notu alınması sağlanır. Performans notlarının belirli bir dağılıma göre ayarlanıp tekrar düzenlenmesine “kalibrasyon”denir.


    Bazı performans sistemlerinde 360 derece geri bildirim sistemleri de kullanılır. 360 derece sistemleri üstlerinizden, altlarınızdan, denklerinizden, temas içinde olduğunuz tüm kişilerden bir örneklem alır ve farklı kişilerden hakkınızda geri bildirimler verilmesi istenir. Bu geri bildirimler kimi zaman sadece yazılı kimi zamanda somut kriterler üzerinden sayı değerlendirmelidir.

    Performans sistemlerinde başarılı olabilmek için yıl boyunca yaptıklarınızı bir yerde yazılı olarak tutmanız faydalı olacaktır. Ayrıca size verilen hedeflerin ve beklentilerin ne kadar üzerine çıkarsanız o kadar performans notunuz yükselecektir, kariyeriniz de hızlanacaktır.